De Harger- en Pettemerpolder is een unieke polder en behoort tot de oudste cultuurlandschappen van Nederland. Tegenwoordig is een groot deel van het gebied ingericht als natuurgebied, met vogelparadijs De Putten als stralend middelpunt.
Het open polderlandschap wordt verfraaid door een eeuwenoude molen en karakteristieke monumentale stolpboerderijen. Daarnaast heeft ook de Tweede Wereldoorlog blijvende sporen nagelaten in de vorm van bijzondere bunkers en robuuste drakentanden.
De Putten is een paradijs voor natuurliefhebbers en het middelpunt van de Harger- en Pettemerpolder.
De Harger- en Pettemerpolder ligt tussen Camperduin en Petten. Aan de zuidkant grenst de polder aan Camperduin. De westelijke begrenzing wordt gevormd door de Hondsbossche Zeewering. In het noorden wordt de polder begrensd door de Oude Schoorlse Zeedijk en aan de oostzijde door de Hondsbossche Slaperdijk.
De Harger- en Pettemerpolder beslaat een oppervlakte van 74 hectare en wordt beheerd als natuurgebied door Natuurmonumenten.
De ontstaansgeschiedenis van de Harger- en Pettemerpolder gaat terug tot de middeleeuwen. Oorspronkelijk was het gebied een uitgestrekt moerassig veenlandschap dat zich achter een natuurlijke duinenrij bevond.
Vanaf de 10e eeuw werd het gebied systematisch ontgonnen door de monniken van de Abdij van Egmond. Deze monniken legden de eerste dijkjes en sloten aan om het land bruikbaar te maken voor landbouw en veeteelt.
Het meest bijzondere aan de Harger- en Pettemerpolder is dat het karakteristieke kavelpatroon van smalle percelen en slootjes sinds de middeleeuwen nagenoeg ongewijzigd is gebleven, wat het tot zogezegd een van de oudste cultuurlandschappen van Nederland maakt.
De strijd tegen de oprukkende zee in de Harger- en Pettemerpolder was echter constant. Door zware stormvloeden tussen de 11e en 13e eeuw sloeg de kustlijn steeds verder landinwaarts, waardoor de noodzaak ontstond voor de aanleg van de Hondsbossche Zeewering.
In de loop der eeuwen was er steeds meer klei nodig om deze zeewering te versterken tegen het geweld van de Noordzee. Deze klei werd direct uit de polder afgegraven, waardoor de markante brakke plassen ontstonden die nu bekendstaan als De Putten.
De Putten ligt in het westen van de Harger- en Pettemerpolder, parallel aan de Hondsbossche Zeewering. Het gebied is een waar paradijs voor vogels én vogelliefhebbers. Speciaal voor vogelspotters is er een vogelkijkhut geplaatst, vanwaar de vogels ongestoord kunnen worden geobserveerd.
De Putten is in 2015 verrijkt met drie grote en meerdere kleinere schelpeneilanden die speciaal zijn aangelegd om strandbroeders een betere leef- en broedplek te geven. Deze kustvogels staan in Nederland onder druk, omdat zij op populaire stranden regelmatig last hebben van verstoring door recreatie en andere menselijke activiteiten. De nieuwe eilandjes bieden hen de mogelijkheid om in alle rust te nestelen, vlak bij de Noordzee, waar zij hun belangrijkste voedsel vinden. Meer info De Putten
De samenstelling van de vogelstand in de Harger- en Pettemerpolder wisselt sterk per seizoen, waardoor het gebied het hele jaar door van grote betekenis is als broedgebied, rustplaats en winterverblijf.
In het voorjaar keren tal van kust- en weidevogels terug uit het zuiden om te broeden. Grutto’s, kieviten en tureluurs vullen de weilanden met baltsvluchten en alarmerende roepen. Langs de sloten zoeken lepelaars en kleine zilverreigers naar voedsel, terwijl rietkragen beschutting bieden aan broedende rietzangers. Boven het open grasland jaagt de bruine kiekendief laag en zwevend.
In de zomer blijven de broedvogels in het gebied en verandert de Harger- en Pettemerpolder in een bruisende foerageerplaats, waar jonge vogels leren jagen en hun voedsel zoeken. Tegelijkertijd is dit de periode waarin de polder veel vogelspotters aantrekt. Met telelenzen in de aanslag proberen zij zoveel mogelijk vogelsoorten vast te leggen en te observeren.
Met het naderen van de herfst groeit de polder uit tot een belangrijk knooppunt voor trekvogels die langs de kust zuidwaarts trekken. De omgeving van Petten behoort dan tot de meest geliefde vogelgebieden van Nederland, dankzij de samenkomst van uiteenlopende biotopen.
’s Winters is de Harger- en Pettemerpolder bekend om de enorme aantallen overwinterende ganzen. Duizenden brandganzen en kolganzen strijken er neer, en bovendien is het gebied een vaste verblijfplaats voor de zeer zeldzame dwerggans.
Wanneer je door de Harger- en Pettemerpolder wandelt of fietst, kom je verschillende stolpboerderijen tegen. Deze iconische boerderijen zijn onlosmakelijk verbonden met het Noord-Hollandse landschap. Het meest opvallende kenmerk is de piramidevormige kap, waaraan de boerderij haar naam ontleent; de vorm doet denken aan een glazen stolp of een deksel.
Aan de vorm van de schoorsteen kon vroeger worden afgelezen hoe welgesteld de eigenaar was: een ronde schoorsteen wees op rijkdom, een vierkante op minder fortuin. Ik merk zelf dat zodra ik een stolpboerderij zie, mijn blik automatisch eerst naar de schoorsteen wordt getrokken!
Struinend door de Harger- en Pettemerpolder kom je verschillende Bosman-molentjes tegen. Deze kleine poldermolentjes, vervaardigd uit verzinkt staal, geven sinds 1929 een karakteristiek beeld aan het Nederlandse polderlandschap. Rond de Bosman-molentjes in de Harger- en Pettemerpolder zijn houten hekken geplaatst om te voorkomen dat vee, zoals paarden, koeien en schapen, zich verwondt aan de iconische molentjes.
Naast de karakteristieke Bosman-molentjes vormt de monumentale Hargermolen een markant herkenningsteken in de Harger- en Pettemerpolder. Deze achtkante binnenkruier werd in 1804 gebouwd voor de bemaling van de polder. Nadat een brand de molen in 1934 grotendeels verwoestte, volgde een spoedige herbouw waarbij onderdelen van een elders afgebroken molen werden hergebruikt.
De Hargermolen is nog altijd volledig maalvaardig; dankzij de inzet van vrijwillige molenaars draaien de wieken bij gunstige wind nog regelmatig, waardoor dit historische ambacht levend wordt gehouden voor het publiek. Meer info Hargermolen
In de Harger- en Pettemerpolder zijn nog sporen van de Tweede Wereldoorlog zichtbaar, met name in het noorden van de polder. Daar staat een groep bijzondere bunkers die samen bekendstaan als Electra Sonne Petten. Dit was een door de Duitsers gebouwd langeafstandsnavigatiestation, gebruikt voor de navigatie van vliegtuigen, schepen en onderzeeboten.
Langs de Europese kust verrezen ongeveer tien van deze peilstations, waarvan het Nederlandse exemplaar zich hier in de Harger- en Pettemerpolder bij Petten bevond. Tegenwoordig wordt Electra Sonne Petten niet langer bemand, en grazen er rustig schapen in de omliggende weilanden. Meer info bunkers
In het zuiden van de Harger- en Pettemerpolder, dicht bij het dorp Camperduin, liet de Duitse bezetter ook sporen achter in de vorm van zogenaamde drakentanden. In het landschap staan tientallen betonnen piramides. Deze drakentanden waren bedoeld om te voorkomen dat tanks en andere voertuigen van de geallieerden konden oprukken.
Je kunt de Harger- en Pettemerpolder op eigen gelegenheid ontdekken, maar je kunt ook een van de wandelroutes volgen. Vanaf vier verschillende startpunten beginnen bewegwijzerde routes die helemaal of deels door de Harger- en Pettemerpolder lopen.
Geniet van moderne vakantiehuizen op een toplocatie in Schoorl. Bekijk direct de beschikbaarheid en prijzen.
Meer info
Geniet van rust en comfort in een luxe vakantiehuis bij Landal Duynvallei. Bekijk meteen de actuele prijzen en beschikbaarheid.
Meer info
Ervaar de rust van een vakantiehuis midden in de natuur. Zie direct welke mooie plekken nog vrij zijn bij Micazu.
Meer info
Een hotel in het dorp of dichtbij het strand? Bekijk het uitgebreide aanbod bij Booking.com.
Meer info
Dit sfeervolle chalet heeft een prachtige ligging in de natuur van Schoorl. De lodge is voorzien van houtkachel en heeft zelfs een buitendouche en privé sauna, heerlijk na een lange strandwandeling!
Meer info & boeken
De villa's op vakantiepark Heerehof zijn stuk voor stuk luxe ingericht en bieden ruimte aan twee, zes of acht personen. Vanuit je woning loop je zo de duinen in, een ideale locatie voor liefhebbers van wandelen en natuur!
Meer info & boeken
